Asia Bibi

Asia Bibi yw'r Cristion o Bacistan a gafodd ei dedfrydu i farwolaeth yn 2010 ar ôl honiadau hanner-pan iddi gableddu'n erbyn y proffwyd Mohammed. Cafwyd y newyddion da (ac annisgwyl) rai dyddiau yn ôl y bydd yn cael ei rhyddhau. Yn anffodus, bu protestio ffyrnig yn erbyn y penderfyniad, ac fe benderfynodd y llywodraeth bod angen dod i gytundeb gyda'r protestwyr. O ganlyniad, un o amodau ei rhyddhau fydd ei gwahardd rhag gadael y wlad.

Mae hyn yn frawychus. Mae nifer o bobl sydd wedi'i hamddiffyn yn gyhoeddus eisoes wedi cael eu llofruddio; yn syml iawn, mae ei rhwystro rhag dianc yn golygu y bydd hi ei hun yn cael ei lladd yn hywr neu'n hwyrach. Mae'n amhosibl ei dychmygu'n llwyddo i ffoi rhag yr holl eithafwyr sydd am ei gwaed am gyfnod arbennig o hir. Bydd angen iddi fod yn lwcus bob dydd; dim ond unwaith y bydd angen i'r mob fod yn llwyddiannus. Is-gontractio'r dienyddio yw hyn, i bob pwrpas, nid cyfiawnder.

Mae'r cyhuddiad o gabledd yn ei herbyn yn swnio'n ddwl o ddi-sail. Ond mae tynnu sylw at hynny bron yn methu'r pwynt. Y peth pwysig yw bod cabledd ynddo'i hun yn gysyniad chwerthinllyd. Ni ddylid gwastraffu gormod o amser yn dadlau nad oedd hi, mewn gwirionedd, wedi cableddu, gan fod hynny'n ildio'r syniad bod y fath beth yn bod â chyhuddiad dilys. Dylid diddymu pob deddf gwrth-gabledd ymhob man, ar unwaith.

Mae ei gŵr wedi gofyn am loches i'r teulu ym Mhrydain. Yn anffodus, mae angen iddynt adael Pacistan cyn ceisio lloches. Rwy'n gobeithio'n arw y byddent yn llwyddo i ddianc, rywsut, ac y cânt groeso yn rhywle lle nad yw torfeydd treisgar ffwndamentalaidd yn gallu erlid unrhyw un nad ydynt yn rhannu eu credoau twp a ffiaidd.

Ymosodiad arall eto fyth ar yr hawl i lunio cartwnau

Texas y tro hwn, lle bu ymdrech i ymosod ar gystadleuaeth llunio cartwnau o Fohammed.

Mae gwleidyddiaeth y trefnwyr yn wahanol iawn i ideoleg Charlie Hebdo. Mae'r American Freedom Defense Initiative, a'r llywydd, Pamela Geller, yn geidwadwyr asgell-dde adweithiol tu hwnt, a'n arddel paranoia a chasineb amrwd yn erbyn Mwslemiaid. Nid oes ots am hynny. Dylid condemnio'r ymosodiad yma'n chwyrn a'n ddi-amod. Nid oes unrhyw beth o gwbl yn bod ar ddychanu Mohammed, ac mae'n hanfodol ein bod i gyd yn amddiffyn yr hawl honno'n groch, heb 'ond'.

Rwy'n rhagweld perygl fan hyn, sef bod llawer o ryddfrydwyr asgell-chwith am fod hyd yn oed yn llai parod i feirniadu'r trais fan hyn nag yn achos y gyflafan ym Mharis. Trychineb fyddai sefyllfa lle mai'r unig bobl sy'n amddiffyn yr hawl i gableddu yw adweithwyr rhagfarnllyd. Brwydr ryddfrydol yw hon i fod. Peidiwch â gadael i ffyliaid ei meddianu i'w dibenion eu hunain.

Charlie Hebdo eto

Mae cyflafan Charlie Hebdo  wedi bod yn y newyddion eto'r wythnos hon, wedi i chwech aelod o PEN America wrthod mynychu gala flynyddol y sefydliad, oherwydd roedd staff Charlie Hebdo am fod yno i dderbyn gwobr am eu dewrder o blaid rhyddid mynegiant. Rwy'n credu bod ymddygiad y chwech - awduron adnabyddus i gyd - yn pathetig.

Mae Salman Rushdie wedi'u beirniadu'n chwyrn, ac felly hefyd Alex Massie yn The Spectator. Ers hynny mae un o'r chwech, Francine Prose, wedi ceisio egluro'r penderfynaid yn The Guardian. Afraid dweud nad yw'n darbwyllo. Rwyf am ddyfynnu'r cyfan yn ei dro:

When I learned that PEN had decided to award the Freedom of Expression Courage Award to Charlie Hebdo, I was dismayed. I had agreed to serve as a literary table host and I wondered what I would do when the crowd around me rose to its feet to applaud an award being given – in my name – to what I felt was an inappropriate recipient.

Rwy'n cael yr argraff bod Prose yn un o'r rheiny sy'n camddeall pwy yw targed cartwnau'r cylchgrawn.

Let me emphasize how strongly I believe in the ideals of PEN; for two years I was president of the PEN American Center. I believe in the indivisibility of the right to free speech, regardless of what – however racist, blasphemous, or in any way disagreeable – is being said. I was horrified by the tragic murders at the Charlie Hebdo office; I have nothing but sympathy for the victims and survivors. I abhor censorship of every kind and I despise the use of violence as a means of enforcing silence. I believe that Charlie Hebdo has every right to publish whatever they wish.

Dyna'r ddefod gyfarwydd o glirio llwnc cyn dod at yr hyn y mae wir eisiau'i ddweud:

But that is not the same as feeling that Charlie Hebdo deserves an award. As a friend wrote me: the First Amendment guarantees the right of the neo-Nazis to march in Skokie, Illinois, but we don’t give them an award. The bestowing of an award suggests to me a certain respect and admiration for the work that has been done, and for the value of that work and though I admire the courage with which Charlie Hebdo has insisted on its right to provoke and challenge the doctrinaire, I don’t feel that their work has the importance – the necessity – that would deserve such an honor.

Mae llawer o'i gwrthwynebwyr wedi neidio i'w chyhuddo o 'gymharu' Charlie Hebdo â'r Natsïaid. Fel mae'n digwydd, mae hynny'n annheg. Beirniadaeth wahanol sydd gennyf i - ac mae'n ddadl y bûm yn ei wneud ar y pryd - sef bod safon y gwaith fwy neu lai'n amherthnasol erbyn hyn. Yr unig ffaith bwysig yw bod staff cylchgrawn wedi cael eu llofruddio am feiddio cyhoeddi cartwnau.

Gan fod Prose wedi cyfeirio at Natsïaid, rwyf am wneud yr un peth: mae gwrthwynebu gwobrwyo Charlie Hebdo am resymau esthetaidd fel beirniadu safon dyddiaduron Anne Frank o safbwynt llenyddol. Hynny yw, mae'n methu'r pwynt yn llwyr. Mae'r ffaith bod rhywbeth hunllefus wedi digwydd i'r awdur yn gwneud y gwaith yn deimladwy ac ingol ynddo'i hun, ac mae clodfori'r cynnyrch yn fodd o wneud safiad yn erbyn y cam a wnaed. Mae'n ymateb naturiol; ni fyddai brwydr Malala Yusafzai o blaid hawliau merched i gael addysg wedi cael chwarter y sylw pe na bai'r Taliban wedi'i saethu yn ei phen. Ond gan iddi oroesi ymgais i'w llofruddio, mae hi wedi ennill Gwobr Heddwch Nobel. Er gwell neu er gwaeth, fel hynny mae pethau'n gweithio. Mae gwobrwyo Charlie Hebdo, sydd wedi cario ymlaen fel normal (a chyhoeddi llun o Mohammed ar glawr y rhifyn o'r cylchgrawn a ymddangosodd yn syth wedi'r digwyddiad), yn safiad syml o blaid yr hawl i wneud yr hyn y mae'r cylchgrawn yn ei wneud. Cydnabod eu dewrder yw hyn, nid, o reidrwydd, canmol y cartwnau (nid bod unrhyw beth o gwbl o'i le ar y cartwnau chwaith yn fy marn i). Yn y cyfamser, dadl wag a thruenus Prose yn y frawddeg olaf uchod yw 'rwy'n edmygu dewrder Charlie Hebdo, ond rwy'n gwrthwynebu cydnabod eu dewrder'.

Perhaps my sense of this will be clearer if I mention the sort of writers and whistleblowers whom I think would be appropriate candidates: Edward Snowden, Chelsea Manning, the journalists who have risked (and in some cases lost) their lives to report on the wars in the Middle East. Or the extremely brave Lydia Cacho, who has fearlessly reported on government corruption in Mexico, along with the dozens and dozens of Mexican journalists who have been murdered for reporting on the narco wars.

Mae'r diffyg hunanymwybyddiaeth fan hyn yn syfrdanol. Ni ddylid gwobrwyo Charlie Hebdo, meddai, oherwydd dylid ei roi i newyddiadurwyr sy'n peryglu'u bywydau. Oes angen i mi egluro'r broblem fan yna?

I have been deeply shocked to read and hear some critics say that the position I have taken, along with other writers, amounts to an endorsement of terrorism. Nothing could be further from the truth. But I also don’t feel that it is the mission of PEN to fight the war on terrorism; that is the role of our government. Our job, in presenting an award, is to honor writers and journalists who are saying things that need to be said, who are working actively to tell us the truth about the world in which we live. That is important work that requires perseverance and courage. And this is not quite the same as drawing crude caricatures and mocking religion.

Pe na bai mwslemiaid ffwndamentalaidd yn protestio, a'n bygwth a defnyddio trais er mwyn gorfodi pawb arall i ufuddhau i'w hathrawiaethau crefyddol, byddai llawer iawn llai o angen cyhoeddi cartwnau fel rhai Charlie Hebdo. Yr ymateb lloerig yw'r union beth sy'n gwneud eu cyhoeddi'n angenrheidiol.

The bitterness and rage of the criticism that we have received point out how difficult people find it to think with any clarity on these issues and how easy it has been for the media – and our culture – to fan the flames of prejudice against Islam. As a result, many innocent Muslims have been tarred with the brush of Islamic extremism.

The narrative of the Charlie Hebdo murders – white Europeans killed in their offices by Muslim extremists – is one that feeds neatly into the cultural prejudices that have allowed our government to make so many disastrous mistakes in the Middle East. And the idea that one is either “for us or against us” in such matters not only precludes rational and careful thinking, but also has a chilling effect on the exercise of our right to free expression and free speech that all of us – and all the people at PEN – are working so tirelessly to guarantee.

Mae'r gair 'narrative' fan hyn yn rhyfedd, a dweud y lleiaf. Nid rhyw 'naratif' greadigol mo hynny, ond yr union hyn a ddigwyddodd (er, dylid cofio mai Arabiaid oedd dau o'r rhai a laddwyd).

Yn aml iawn, mae agweddau 'unai gyda ni neu'n ein herbyn' yn niweidiol a gwrth-gynhyrchiol. Ond yn yr achos penodol hwn, mewn difrif calon, onid yw'n wir? Nid yw rhyddid mynegiant yn golygu hawl awtomatig i gael gwobr. Ond pe na bai sefydliad fel PEN yn gallu gwneud safiad o blaid yr hawl i fyw mewn byd lle nad yw llunio cartŵn yn reswm i'ch lladd, beth fyddai'u diben o gwbl?

Yr ymateb i gyflafan Charlie Hebdo

Mae wythnos wedi mynd heibio, bellach, ers yr ymosodiad ofnadwy ar swyddfa'r cylchgrawn dychanol Charlie Hebdo. Heddiw, aeth y rhifyn cyntaf ers y digwyddiad ar werth (gweler y clawr ar y dde). Yn fy marn i, mae'r cartŵn yn hyfryd a graslon ('maddeuir popeth', medd dyn mewn twrban). Ysywaeth, mae llawer o fwslemiaid wedi gwylltio eto o'i herwydd.

Ymateb rhai o'm cyd-ryddfrydwyr yw testun y blogiad hwn, fodd bynnag. Rwyf wedi fy siomi'n arw gan rai blogwyr rwy'n eu hoffi. Mae'r drafodaeth yn ystod yr wythnos wedi fy nigaloni'n lân, a bod yn berffaith onest. Os rywbeth, rwy'n credu bod yr ymateb y tro hwn wedi bod hyd yn oed yn fwy camsyniol a llwfr nag ydoedd yn 2006 yn ystod helynt y cartwnau Jyllands-Posten.

Yn syth wedi'r digwyddiad, datblygodd yr hashnod #JeSuisCharlie fel modd o fynegi cefnogaeth i'r cylchgrawn. Yn fuan iawn wedi hynny, fodd bynnag, daeth yr adlach anochel gan ryddfrydwyr yn datgan #JeSuisNePasCharlie, gan gwyno bod y cylchgrawn yn hiliol, homoffobaidd, a misogynistaidd. Mae'r cyhuddiadau hyn, ar y cyfan, yn annheg ac anwybodus. Cyn egluro pam, fodd bynnag, hoffwn bwysleisio'r pwynt pwysicaf oll: pan mae rhywun wedi dioddef ymosodiad, neu hyd yn oed fygythiad, yn sgil rhywbeth maent wedi'i fynegi, dylai natur neu safon y gwaith o dan sylw fod yn hollol amherthnasol. Hyd yn oed petai'n wir bod Charlie Hebdo yn gyhoeddiad hiliol a rhagfarnllyd yn ei hanfod, ni ddylai hynny effeithio ar ein cefnogaeth yn dilyn digwyddiad fel hyn. Ystyrier cartwnau Jyllands-Posten; waeth i ni fod yn onest a chydnabod, bron ddegawd yn ddiweddarach, nad oeddent yn arbennig o dda na chlyfar. Ond pa ots? Yn syml iawn, pan mae rhyddid mynegiant yn cael ei fygwth fel hyn, yr unig ateb moesol yw cefnogaeth 100% i bwy bynnag sydd o dan y lach. Heb 'ond'.

Rwy'n cydnabod bod y gymhariaeth yn un sensitif, ond ystyrier achosion lle mae merch yn cyhuddo dyn o'i threisio. Rydym yn feirniadol iawn o unrhyw un sy'n mynnu siarad am ymddygiad y ferch - ei gwisg, faint o alcohol roedd hi wedi'i yfed, faint o ddiddordeb roedd wedi'i ddangos yn y dyn - ac mae hynny'n berffaith gyfiawn. Nid yw'r pethau hynny'n berthnasol i'r achos, ac effaith eu trafod yw awgrymu bod peth o'r cyfrifoldeb am yr hyn a ddigwyddodd yn gorffwys ar ei hysgwyddau hithau. Mae hynny'n wrthun; bai'r treisiwr ydyw a neb arall. Rhaid i mi fynnu bod rhywbeth tebyg yn wir yn achos cartwnau Charlie Hebdo. Beth bynnag eich barn am y cartwnau ar unrhyw adeg arall, mae eu beirniadu yng nghyd-destun ehangach ymosodiad fel hyn yn awgrymu bod rhaid iddynt dderbyn peth o'r bai am yr hyn maent wedi'i ddioddef. Efallai nad dyna'r bwriad, ond dyna, heb os, y neges a gyfleir. Fe'u targedwyd gan y terfysgwyr oherwydd bod y cartwnau'n 'annerbyniol'. Ymateb rhai rhyddfrydwyr oedd, wel, cytuno â'r rhesymeg. Mae hyn yn broblem anferth. Ategaf y pwynt: rhaid hepgor yr 'ond'. Dylid dechrau a gorffen gyda chondemnio'r ymosodiad; ni ddylai fod yn fodd o glirio'r llwnc cyn beirniadu'r dioddefwyr.

Er fy mod newydd ddadlau bod answdd y gwaith yn amherthnasol, rwyf am amddiffyn y cartwnau beth bynnag, oherwydd rwy'n digwydd credu bod Charlie Hebdo'n cael cam. Dechreuodd yr adlach gyda phobl ar Twitter yn rhannu lluniau o gloriau fel yr un ar y dde, heb gyd-destun. Ar yr olwg gyntaf, ymddengys yn anghynnes: yr awgrym yw bod menywod sydd wedi dioddef diolch i Boko Haram ar fin heidio i Ffrainc er mwyn magu plant ar bwrs y wlad. Wrth gwrs, mewn gwirionedd mae'r cylchgrawn yn gwneud defnydd helaeth tu hwnt o eironi. Heb fynd i orfod o fanylder ynghylch cyd-destun y stori sy'n sail i'r clawr - digon yw eich cyfeirio at y dudalen Quora defnyddiol yma lle mae Ffrancwyr yn egluro beth sy'n mynd ymlaen - yr amcan yw gwatwar hiliaeth trwy fynd â'r rhesymeg i eithafion abswrd. Mae mwy o gartwnau wedi derbyn yr un feirniadaeth, ac mae'r gwrth-dadleuon yn debyg iawn yn yr achosion hynny hefyd.

Neidiodd llawer i'r casgliad bod y cylchgrawn yn un asgell-dde, hiliol, gwrth-fewnfudo. Y gwrthwyneb llwyr sy'n wir: mae Charlie Hebdo'n perthyn i'r chwith radical, sy'n gwrthwynebu hiliaeth yn chwyrn. Os rywbeth, eu prif darged yw'r Le Pens a'r Front National. Mae'n wir eu bod yn dychanu islam a'n cael hwyl gyda delweddau o'r proffwyd Mohamed, ond maent yn targedu pob crefydd yn yr un ffordd. A bod yn blaen, ymddengys yn debygol nad oedd y rhan fwyaf o'r bobl hunan-fodlon a fu'n condemnio delweddau fel yr uchod hyd yn oed wedi clywed am Charlie Hebdo cyn yr ymosodiad, heb sôn am ymgyfarwyddo â bydolwg golygyddol y cylchgrawn, ac â gwleidyddiaeth a diwylliant Ffrainc yn gyffredinol. Ar ben hyn i gyd, wrth gwrs, ysgrifennir y cylchgrawn yn Ffrangeg, ac mae hynny'n rwystr arall i ni, nad ydym yn rhugl yn yr iaith honno, ddeall y cyd-destun. Nid bod hynny wedi atal llu o ryddfrydwyr smýg rhag eu condemnio mewn chwinciad. Nid dadlau ydwyf bod y cartŵn uchod yn enghraifft ardderchog o'r grefft. Fy mhwynt yw bod nifer fawr o'r bobl a fu'n ei ddiawlio heb hyd yn oed gydnabod bod y mater fymryn yn gynilach nag yr oedd yn ymddangos ar yr olwg gyntaf. Ni ddylid cymryd unrhyw un o ddifrif nad ydynt wedi traffferthu i ymgynefino â'r mater yn iawn.

Dylid dweud gair am ddychan ac eironi fan hyn. Mae'n berffaith iawn i benderfynu, ar ôl deall y cyd-destun yn drylwyr, bod y cartŵn yn broblematig o hyd. Rwyf wedi dadlau fy hun bod rhai digrifwyr yn euog o bledio 'eironi' er eu bod yn ategu hen ystrydebau diog. Hynny yw, nid yw hawlio label 'eironi' yn gerdyn get out of jail free.

Ni ddylid gorddweud arwyddocâd bwriad y dychanwyr chwaith, oherwydd mae eironi yn ddibynnol ar ddealltwriaeth y gynulleidfa. 60,000 yw cylchrediad arferol Charlie Hebdo, a gallwn dybio bod y darllenwyr rheolaidd hynny'n gwerthfawrogi'r ffordd y mae'r cylchgrawn yn mynd ati i wneud eu pwynt. Ond mae'r rhifyn newydd eisoes wedi gwerthu miliynau o gopïau; efallai wir bod rhai o'r darllenwyr ychwanegol yr wythnos hon yn hilgwn sy'n hoffi'r syniad o weld islam fel testun sbort. Petai pobl felly'n dyfalbarhau gyda'r cylchgrawn, byddai angen cydnabod wedyn bod y ffordd y mae'n cael ei ddehongli gan ei ddarllenwyr wedi newid hefyd. Byddai hynny'n newid gwleidyddiaeth y cylchgrawn, yn anffodus, hyd yn oed os nad yw'r deunydd ei hun wedi newid o gwbl. Y gwir amdani yw bod ar eironi, os am lwyddo, angen i'r gynulleidfa fod fel petaent yn aelod o glwb, sy'n deall yn union sut i ddehongli'r deunydd gyda winc. Oherwydd y ddibyniaeth ar ddealltwriaeth y gynulleidfa, mae'n llythrennol amhosibl creu deunydd dychanol lle nad oes risg iddo gael ei gamddehongli gan bobl o'r tu allan i'r 'clwb' hwnnw, boed yn bobl sy'n arddel cyfiawnder cymdeithasol sy'n pryderu ei fod yn mynegi rhagfarn hyll, neu'n geidwadwyr adweithiol sy'n ei hoffi am yr un rheswm yn union. Yn hynny o beth, problem yr oes sydd ohoni yw bod y we yn newid y modd y mae gwaith fel hyn yn cael ei ddosbarthu. Mae'n llawer haws rhwygo darnau unigol oddi wrth eu cyd-destun.

Er mwyn amlygu hyn, ystyrier yr erthygl yma o wefan The Onion (euthum am dro i'w gwefan a chwilio am y gair 'nigger', a dyna'r canlyniad cyntaf). Pe na baech yn gyfarwydd â natur y cyhoeddiad hwnnw, efallai wir y buasech yn dychryn. Mae'r erthygl yn ddoniol, gan watwar hiliaeth, ond fel rwyf wedi bod yn dweud, mae'n dibynnu ar ryw faint o ddealltwriaeth ar ran y darllenydd. Wrth gwrs mae gan The Onion y fantais o fod yn gylchgrawn Americanaidd enwog iawn; mae llawer, o'r tu allan i America hefyd, yn gwybod yn iawn nad oes ynddo unrhyw beth i'w gymryd o ddifrif. Hyd y gwelaf, y gwahaniaeth pennaf rhwng erthygl The Onion a'r cartŵn Charlie Hebdo uchod yw bod llawer iawn llai o bobl, nes yr wythnos ddiwethaf o leiaf, wedi clywed am yr ail gylchgrawn.

Mae'r ffrae am y cartwnau wedi esgor ar drafodaeth ehangach ynghylch rhyddid barn. Cri gyfarwydd yw bod rhyddid mynegiant yn dda ond (a dyna'r 'ond' annifyr yna eto) nad yw hynny'n golygu y dylid mynd ati'n fwriadol i achosi loes. Wel ie a na. Rwy'n berson eithaf gwleidyddol gywir ar y cyfan. Rwy'n feirniadol iawn pan welaf hiliaeth, homoffobia neu rywiaeth, ac yn yr ystyr yna o leiaf, rwy'n credu bod yna rai pethau na 'ddylai' pobl eu dweud. Ond yn amlwg, nid yw hynny'n golygu fy mod yn arddel ymosod ar, neu arestio, hilgwn, homoffobiaid neu fisogynistiaid. O safbwynt rhyddid mynegiant, rwy'n cefnogi, gydag arddeliad, hawl pobl i ddweud pethau anghywir a hyll; rwyf yno'n llechu yn barod i ddefnyddio fy rhyddid mynegiant innau yn fy nhro i'w condemnio pan fyddent yn gwneud. Yn yr ystyr gyfreithiol, mae rhyddid mynegiant yn bwysicach byth pan mae datganiad yn debygol o beri loes; dyna'r union achlysur pan mae'r angen i'w amddiffyn ar ei fwyaf. Nid yw'r rhyddid i ddweud pethau saff yn unig, sy'n annhebygol o dramgwyddo unrhyw un, yn enghraifft ystyrlon o ryddid mynegiant o gwbl. Hynny yw, os nad ydych yn credu bod rhyddid mynegiant yn cynnwys yr hawl i gyhoeddi pethau fel delweddau o'r proffwyd Mohamed, nid ydych yn credu mewn rhyddid mynegiant o gwbl.

Problem gyfarwydd arall fan hyn yw'r syniad bod crefydd yn ran annatod o hunaniaeth pobl, lawn cymaint â'u hil. Mae llawer o'r farn bod hynny'n wir, felly mewn un ystyr mae hynny ynddo'i hun yn gwireddu'r ffaith. Mae pobl yn diffinio'u hunaniaeth eu hunain, wedi'r cyfan. Ond fel rwyf wedi'i ddweud dro ar ôl tro ar y blog hwn, cysyniad ideolegol yw crefydd. Nid oes rheswm o gwbl i drin crefydd yn gyffredinol, heb sôn am un grefydd benodol, yn wahanol i syniadau gwleidyddol megis Marcsiaeth neu geidwadaeth. Mae angen dymchwel y pedestal y mae cymdeithas yn mynnu gosod crefydd arno, a chael gwared ar y ffug-barchusrwydd anhaeddiannol y rhoddir iddi. Ni ddylai unrhyw syniadau fod yn imiwn rhag beirniadaeth na dychan.

Cŵyn berthnasol ychwanegol yw bod angen i ddychan anelu tuag i fyny, a herio'r sawl sydd â grym. Yr awgrym yw bod tynnu coes Mohamed druan yn enghraifft o anelu am i lawr, gan sathru ar fwslemiaid difreintiedig sy'n dehongli'r peth fel ymosodiad personol ar leiafrif. Efallai bod modd dadlau mai taro i fyny a wna'r dychanu gorau. Ond rwy'n gwrthod y syniad bod anelu i lawr yn hollol annilys. Dylai fod yn ddigon i'r targed fod yn abswrd. Ac mae islam, a'r holl lol am Fohamed, yn hollol abswrd. A beth bynnag, awgrymaf ei fod yn deg dweud mai anelu i fyny y mae Charlie Hebdo wrth gyfeirio at yr eithafwyr arfog a laddodd eu cyfeillion, ac sy'n arddel trais fel modd o orfodi eraill i ufuddhau i'w gofynion.

Yr unig reswm y mae hyn i gyd yn ddadleuol yn achos islam yw oherwydd bod cymaint o ffyddloniaid y grefydd honno'n bygwth trais yn erbyn unrhyw un sy'n eu hypsétio. Mae gwirfoddoli i fod yn wystlon i sensitifrwydd eithafwyr treisgar yn syniad syfrdanol o dwp. Yn syml iawn, nid yw'r sensro yma'n digwydd yn achos Cristnogaeth, a da hynny. Ond y ffordd i gysoni pethau yw i drin islam yr un fath ag yr ydym yn trin pob crefydd arall, nid fel arall. Os nad ydych wedi'ch argyhoeddi eto, ystyrier bod ceidwadwyr Cristnogol yn America eisoes wedi llwyddo i ddefnyddio helynt Charlie Hebdo i orfodi'r Associated Press i dynnu llun o'r Piss Christ i lawr. Dylem fod yn onest: roedd ganddynt bwynt, gan fod gan yr AP bolisi o beidio dosbarthu lluniau o Fohamed. Rhagrith a safonau dwbl yw trin y ddau achos yn wahanol. Rhaid eu trin i gyd yr un fath. Fel arall, y neges fawr i Gristnogion y byd yma yw bod angen iddynt ail-afael â dulliau treisgar.

Mewn ffordd, mae gennyf fwy o barch tuag at gyhoeddwyr a golygyddion sy'n cyfaddef yn agored mai pryderon am ddiogelwch sydd wrth wraidd eu penderfyniad i beidio atgynhyrchu'r delweddau. O leiaf mae hynny'n onest. Rhag cywilydd, fodd bynnag, ar y sawl sy'n dyfeisio ffug-esgusodion hanner-pan am ryw ddymuniad i 'osgoi peri loes'. Y gwir amdani yw ei bod yn amhosibl adrodd stori fawr yr wythnos ddiwethaf heb ddangos yr hyn sydd wedi ysgogi'r holl helynt. Mae unrhyw bapur newydd neu raglen newyddion sy'n gwrthod dangos y cartwnau yn euog o roi darlun pathetig o anghyflawn i'w darllenwyr a'u gwylwyr. Nid yw'n bosibl deall beth sy'n digwydd hebddynt.

Yr Iwerddon am ddiddymu'r gyfraith yn erbyn cabledd

Mae cableddu yn drosedd anghyfreithlon yn yr Iwerddon. Nid oes unrhyw un wedi cael ei erlyn ers dros gant a hanner o flynyddoedd, mae'n wir, ond mae'n debyg bod yr embarás o gael y fath lol ar y llyfr statud bellach yn drech na hwy. Ond am ryw reswm, maent yn teimlo bod angen refferendwm. Nid wyf yn siwr sut fyddai poblogaeth yr Iwerddon yn pleidleisio yn hynny o beth, a bod yn onest. Maent yn genedl ddigon od lle mae crefydd o dan sylw.

Heblaw am y ffaith nad yw'r gwleidyddion yn ddigon dewr i ddiddymu'r gyfraith hurt eu hunain (pam ddylai hyn fod yn wahanol i unrhyw ddeddf arall?), dyma sy'n fy mhryderu fan hyn: 

Ó’Ríordáin said it hadn’t been decided yet whether the amendment would simply remove the crime of blasphemy, or replace it with a ban on incitement to religious hatred.

It is also unclear whether the ban on blasphemy found in the Defamation Act would remain law, or be replaced by an offense of incitement to religious hatred.

Un cam ymlaen yna cam arall yn ôl fyddai cyfreithloni cabledd ond gwahardd 'annog casineb crefyddol'. Cyfraith cabledd yw gwaharddiad ar 'gasineb crefyddol' i bob pwrpas, wedi'i fynegi mewn ieithwedd ffug-ryddfrydol. A dweud y gwir, mae'n bosibl i waharddiad ar 'gasineb crefyddol' (beth bynnag yw hynny; dyna'r holl bwynt) fod hyd yn oed yn waeth na chyfraith yn erbyn cabledd, gan ei fod yn ehangach a mwy annelwig ei ystyr.

Mae unrhyw waharddiadau o'r fath yn gwbl annerbyniol a gwrthun, ac nid oes lle iddynt mewn cymdeithasau sy'n honni eu bod yn parchu rhyddid mynegiant. Diddymer y gyfraith, a pheidier rhoi unrhyw beth yn ei lle.

Ynghylch ymateb i ddeinosoriaid

Mae'n gallu bod yn anodd penderfynu sut i ymateb i erthyglau fel hyn. Yn y rhifyn diweddaraf o gylchgrawn Barn, mae Emlyn Evans wedi rhoi cynnig ar ail-agor dadl a roddwyd yn y gwely ddegawdau lawer yn ôl. I arbed y drafferth i chi, dyma grynodeb: "blah blah llenyddiaeth a moesoldeb yn dirywio, iaith aflan, merched sydd ar fai, CABLEDD, blah blah blah dylid sensro pob llyfr nad wyf i'n eu hoffi (sef y mwyafrif) blah blah". Cyn i chi feddwl fy mod yn bod yn annheg, mae Mr Evans wir yn chwerw o hyd ynghylch cyhoeddi Lady Chatterley's Lover yn 1960. Mae darllen yr ysgrif fel cerdded ym mherfeddion y jyngl yn rhywle a dod ar draws deinosor: roedd rhywun yn tybio bod y fath greaduriaid wedi hen farw allan.

Rwy'n siwr bod Barn yn deall hyn yn iawn ac mai ennyn ymatebion syn oedd yr amcan wrth ei chyhoeddi. Mae'n debyg bod hynny wedi gweithio, oherwydd dyma fi. Y broblem yw y byddai cael trafodaeth fawr gall a difrifol am y pethau yma'n gwneud i ni gyd edrych yn ddwl fel Cymry Cymraeg. Nid yw safbwyntiau mor druenus o hen-ffasiwn yn haeddu'r fath ymdriniaeth barchus. Ar y llaw arall, rwy'n ei chael yn anodd anwybyddu'r fath sylwadau: byddai gadael i ysgrif fel hon eistedd yn gyfforddus a di-her yn nhudalennau'r cylchgrawn hefyd yn gwneud i ni edrych yn od yn yr un modd. Yr ymateb callaf felly yw pwyntio a chwerthin.

Mae'r ffaith bod rhywun fel Mr Evans yn casáu llyfr yn reswm ardderchog i'w ddarllen. Mae gan Dewi Prysor "froliant" ardderchog i'w roi ar gefn ei gyfrol nesaf, o leiaf.

"Camddefnyddio" cyfreithiau cabledd

Rwy'n tanysgrifio i'r cylchgrawn y New Humanist, ac rwyf newydd ddarllen erthygl ddifyr a brawychus dros ben yn y rhifyn diweddaraf sy'n olrhain hanes cyfreithiau cabledd ym Mhacistan. Gallwch ei darllen ar-lein fan hyn.

Mae'n debyg bod cynnydd anferth wedi bod yn y nifer o bobl a gyhuddwyd o gableddu tros y ddau ddegawd diwethaf, felly mae'r broblem yn gwaethygu'n arw yn hytrach na gwella. Gwna'r awdur y pwynt amlwg ond allweddol mai dyfais gyfleus er mwyn tawelu gelynion yw cyfraith o'r fath.

Un cŵyn sydd gennyf gyda'r ysgrif, ac mae'n un bach ond pwysig. Mae'r erthygl yn sôn droeon am misuse neu abuse o'r cyfreithiau hyn, ond mae hynny'n beryglus gan ei fod yn awgrymu, ac yn ildio, bod y fath beth yn bodoli â defnydd cywir. Rwy'n credu ei bod yn hanfodol pwysleisio nad camddefnydd yw'r broblem, eithr bodolaeth y fath gyfreithiau gwallgof yn y lle cyntaf.

Cableddwch yn llon

Mae Diwrnod Rhyngwladol Cabledd wedi cyrraedd unwaith eto. Bydd rhai'n cwestiynu pwrpas neu ddoethineb cynnal y fath ddiwrnod, ond dylai helynt yr wythnosau diwethaf atgoffa pawb bod cableddu'n aml a swnllyd yn weithred mor hanfodol ag erioed. Yn fwy na hynny, mae'r Gynhrair Arabaidd wrthi eto'n mynnu bod angen gwahardd sarhau crefydd. Yr unig ateb posibl i hynny yw mwy o sarhad.

Dathlais Ddiwrnod Gwneud Llun o Mohammed yn gynharach yn y flwyddyn trwy lunio'r isod yn frysiog:
Wrth gwrs, mae islam yn mynnu bod creu delwedd o Mohammed o gwbl - hyd yn oed un parchus - yn weithred gableddus. Mae malu cachu gwarthus y Gynghrair yn gofyn am rywbeth dipyn llai chwaethus, fodd bynnag. Yn anffodus, rwy'n rhy ddiog ac annhalentog i geisio gwella ar yr uchod, felly ceisiwch ei ddychmygu'n bwyta paced o ham neu rywbeth.

Rwyf am fanteisio ar y cyfle hefyd i ail-bostio'r gân yma gan Tim Minchin:


Nid bod angen esgus.

Cyntefigiaeth islam

Wrth weld llawer o fwslemiaid wrthi eto'n llosgi pethau a phrotestio'n chwyrn oherwydd bod rhywun mewn gwlad arall wedi dweud rhywbeth nad ydynt yn ei hoffi, mae'n werth gofyn pam yn union y mae cymaint o'r byd islamaidd yn cael cymaint o drafferth ymuno â'r unfed ganrif ar hugain (neu hyd yn oed â'r oleuedigaeth).

Y pwynt pwysicaf i'w werthfawrogi, rwy'n credu, yw mai rhesymau hanesyddol a gwleidyddol sydd wrth wraidd y broblem yn hytrach na rhai diwinyddol. Petaech yn rhoi'r Beibl a'r Corán ochr wrth ochr, gan anwybyddu hanes a datblygiad y ddwy grefydd ers eu hysgrifennu, ni fyddai'n hawdd penderfynu pa lyfr sydd fwyaf afiach ac anfoesol. Mae'r ddau'n cynnwys gorchmynion a rheolau cwbl hurt. Yr unig wahaniaeth yw bod y rhan fwyaf o gristnogion (hyd yn oed y ffwndamentalwyr) wedi troi eu cefnau ar lawer iawn o'r hyn a geir yn eu hysgrythur (a diolch byth am hynny). Hynny yw, mae llawer o ganllawiau'r Beibl wedi'u gwanhau a'u hanwybyddu wrth i foesoldeb callach (sef mwy seciwlar) ennill ei blwyf yn y gorllewin yn ei le. Erys ambell obsesiwn, megis gwrthwynebiad cristnogion ceidwadol i gyfunrywiodeb, er bod y Beibl yr un mor glir ei feirniadaeth o lawer iawn o bethau eraill hefyd, megis bwyta pysgod cregyn, tatŵs neu wisgo dillad wedi'u gwneuthuro o fwy nag un gwahanol fath o frethyn. Ond ar y cyfan, mae'r mwyafrif o gristnogion wedi hen ddysgu nad yw'n bosibl talu gormod o sylw i rannau helaeth o lyfr mawr eu ffydd.

Damwain hanesyddol yn unig sydd i gyfrif am y ffaith mai yn y byd cristnogol y digwyddodd y chwyldro diwydiannol a'r oleuedigaeth, a bod cristnogaeth fodern felly wedi gorfod addasu (er enghtaifft, rhoi'r gorau i boeni am y rhan fwyaf o'r rheolau dwl a geir yn Lefiticws). Nid felly oedd raid i bethau fod o gwbl. Yn wir, am ganrifoedd lawer roedd y byd islamaidd yn llawer iawn mwy goleuedig, diwylliedig a blaengar na'r gorllewin tywyll. Er enghraifft, i fwslemiaid y mae'r diolch bod gennym gofnod o weithiau rhai o'r hen Roegiaid. Petawn yn mynd yn ôl mewn amser a'n ail-chwarae'r mileniwm diwethaf, mae modd dychmygu sefyllfa ben-ei-waered heddiw lle byddai pobl seciwlar ym Mecca'n a Thripoli'n gwylio bwletinau newyddion ar y teledu yn dangos torfeydd cristnogol eithafol yn protestio yn strydoedd Berlin ac Oslo a'n llosgi pethau, am fod rhywun yn Jakarta wedi meiddio ysgrifennu llyfr neu gynhyrchu ffilm sy'n dweud pethau angharedig am Iesu Grist.

Nid oes angen olrhain hanes cyfan perthynas y gorllewin a'r dwyrain fan hyn. Y cyfan sydd angen ei bwysleisio yw ei bod yn amhosibl diystyru hanes a gwleidyddiaeth y byd islamaidd wrth geisio dadansoddi'r protestiadau diweddaraf. Rwy'n credu bod angen i ni ochel rhag gwadu bod llawer iawn o draddodiadau ac arferion y byd islamaidd (er enghraifft, sefyllfa merched a menywod, neu ddiffyg dealltwriaeth o egwyddor rhyddid mynegiant) yn warthus a chyntefig. Hynny yw, dylem gydnabod bod ein cymdeithas ni yn well na chymdeithas Pacistan, ac nad yw dweud hynny'n enghraifft o hiliaeth nac imperialaeth (bwriadaf ddweud mwy am hyn, ac amharodrwydd llawer o'm cyd-ryddfrydwyr i gydnabod y ffaith, yn fuan). Eto i gyd, fel yr eglurais uchod, nid yw cyntefigiaeth cymaint o'r byd islamaidd yn rywbeth annatod.

Wrth i sefyllfa economaidd a democrataidd y gwledydd islamaidd wella, felly hefyd y bydd eithafiaeth eu crefydd yn pylu. Gobeithio y daw da o'r Gwanwyn Arabaidd yn hynny o beth (amser a ddengys, ond mae rhai arwyddion calonogol). Yn y cyfamser, fodd bynnag, mae'n bwysig beirniadu'r grefydd erchyll yma'n ddigyfaddawd, ac ni ddylid ildio i'r bwlis am eiliad.

Mwslemiaid blin, eto fyth

Mae'r rhagflas o'r ffilm Innocence Of Muslims yn amlwg yn uffernol. Safonau cynhyrchu, actio, sgript, cywirdeb: mae'r cyfan yn chwerthinllyd. Yn ôl y sôn, fe gostiodd y ffilm gyfan tua $5,000,000 (£3,100,000) i'w chynhyrchu. Nid yw'n hawdd credu hynny wrth wylio; mae'n rhaid bod rhywun yn rhywle'n cerdded o gwmpas gyda $4,999,990 yn ei boced a gwên fawr ar ei wyneb.

O'r herwydd, mae'n bwysig beirniadu'r ffilm yn hallt am resymau esthetig ac oherwydd y gwallau ffeithiol di-rif a geir o'r dechrau i'r diwedd. Yn anffodus, fodd bynnag, ymddengys bod yna lawer iawn yn y byd islamaidd sydd heb sylwi bod gan YouTube le i adael sylwadau. Yn hyrach, eu dull traddodiadol o fynegi anfodlonrwydd â safbwyntiau pobl eraill yw llosgi pethau a bod yn dreisgar, gan fynnu cael dïenyddio pwy bynnag sydd wedi'u pechu. Fel mae'r ddolen yna'n dangos, mae hanes hir iawn o hyn (rwy'n edrych ymlaen i gael darllen llyfr newydd Salman Rushdie am ei brofiad yn ystod y fatwā enwog a beryglodd ei fywyd am iddo feiddio ysgrifennu nofel).

Mae yna ffactorau gwleidyddol cymhleth eraill yn gyfrifol am y terfysg (cyhoeddwyd y darn o ffilm yma'n wreiddiol dros bedwar mis yn ôl, ac mae yna resymau arbennig pam mai dim ond nawr y mae'r dyfroedd yn corddi). Beth bynnag, byddaf yn craffu ymhellach ar ymddygiad y mwslemiaid gwallgof hynny mewn cofnod arall yn fuan. Am y tro, rwyf am ategu'r un hen rwystredigaeth rwyf wedi'i fynegi mor fynych eisoes, sef parodrwydd cymaint o bobl, gan gynnwys rhyddfrydwyr honedig, i ymosod ar ryddid mynegiant. Mae'r erthygl yna o eiddo Glenn Greenwald yn hanfodol, ac rwy'n ei hargymell yn fawr.

Fel y dywedais, condemniwch y ffilm ar bob cyfrif. Ond mae'n warthus gweld pobl yn awgrymu y dylid cymryd camau cyfreithiol yn erbyn Nakoula Basseley Nakoula, y cristion coptig Eifftaidd-Americanaidd sy'n gyfrifol (defnyddiodd yr enw Iddewig Sam Bacile wrth hyrwyddo'r ffilm). Nid wyf yn awgrymu am eiliad nad yw'r dyn yn fochyn afiach, ond mae'r syniad o ddefnyddio'r gyfraith i erlyn rhywun am gynhyrchu ffilm yn un dychrynllyd. Mae'n anfaddeuol bod yr heddlu wedi'i gwestiynu. Mae'n waeth byth bod gweinyddiaeth Barack Obama wedi 'gofyn' i YouTube ystyried tynnu'r fideo i lawr. Ni ddylai unrhyw beth fel hyn fod yn fater i'r wladwriaeth, a dyna'i diwedd hi.

Mae pobl yn dweud pethau cas am safbwyntiau pobl eraill drwy'r amser. Yr unig beth sy'n gwneud islam yn wahanol yw bod cymaint o'i harddelwyr mor barod i ymateb trwy ddefnyddio trais. Mae'n naturiol bod hynny'n destun dychryn, ond mae unrhyw un sy'n awgrymu y dylid tawelu pobl fel Nakoula yn euog o annog feto'r heclwr. Fel rwyf wedi'i ddweud o'r blaen, mae gwirfoddoli i fod yn wystlon i sensitifrwydd ffyliaid treisgar canol-oesol yn syniad uffernol.

Stephen Green a Christian Voice

Rwyf wedi bod yn chwilio am esgus i ysgrifennu am Stephen Green ers peth amser, felly roedd yr adroddiad yma heddiw fel manna o'r nefoedd. Ha.

"Mudiad" un-dyn (fwy neu lai) yw Christian Voice sydd yn gyson wedi gosod ei hun yn swnllyd ar ochr anghywir dwsinau o ddadleuon dros y blynyddoedd. Yn anffodus, gan fod Green wedi ymgartrefu yn Sir Gaerfyrddin, maent yn tueddu i fod yn amlycach yng Nghymru. Daethant i'r amlwg am y tro cyntaf wrth brotestio'n erbyn llwyfanu Jerry Springer: The Opera (sy'n dda iawn, gyda llaw), gan geisio defnyddio hen gyfreithiau i wahardd cabledd. Roedd hyn yn werthfawr, fel mae'n digwydd, oherwydd canlyniad uniongyrchol eu cwyno oedd sbarduno diddymiad ffurfiol a swyddogol y ddeddf (roedd pawb arall wedi anghofio ei bod yn bodoli cyn hynny). Felly diolch iddynt!

Fel y byddai rhywun yn disgwyl gan grŵp o eithafwyr cristnogol, maent hefyd yn gwrthwynebu hawliau cyfartal i hoywon, addysg am ryw mewn ysgolion, ysgariad ac erthyliad. Rwyf eisoes wedi trafod rhywun arall a ddywedodd bethau dwl am Mardi Gras felly ni wnaf hynny eto. Y peth am Christian Voice, fodd bynnag, yw eu bod yn mynd gamau mawrion ymhellach na hyd yn oed llawer o'u cyd ffwndamentawyr radicalaidd: nid dim ond gwrthwynebu hawliau pobl gyfunrywiol i briodi a wnânt, eithr mynnu bod angen eu dedfrydu i gyd i farwolaeth. Maent yn frwd iawn eu cefnogaeth i ymdrechion yn Uganda i basio deddf i'r union berwyl hwnnw. Nid yw'n syndod felly bod y syniad o Fardi Gras ym Miwmares yn destun cymaint o fraw iddynt.

Maent hyd yn oed yn erbyn y brechiad HPV, sy'n adnodd mor bwysig er mwyn gwarchod merched rhag canser ceg y groth.

Os nad yw hyn yn ddigon, maent hefyd yn datgan, yn gwbl ddi-amwys, eu bod o blaid cyfreithloni hawl gŵr i dreisio'i wraig. Mae Green yn dweud y dylai gwraig ufuddhau'r patriarch drwy'r amser, ac mae hynny'n golygu nad oes ganddi fyth yr hawl i'w wrthod os yw hwnnw'n teimlo'r awydd i stwffio'i bidlan ynddi. Os nad yw hi'n fodlon gorwedd yn ôl yn ddi-ffwdan a gadael iddo wneud ei fusnes, dylid ei churo i ddysgu gwers iddi. Nid rhagrithiwr mo Green chwaith, oherwydd mae'n debyg mai dyma'n union sut yr oedd trin ei wraig ei hun nes iddi gael llond bol o'r diwedd. Yn ôl Mrs Green, roedd yn curo'r plant yn ddu las hefyd, yn union fel y mae'r beibl yn mynnu.

Mewn ffordd, mae'n chwa o awyr iach gweld cristion sydd mor driw i'w feibl. Os yw cristnogion llai gwallgof yn ei feirniadu, ymateb naturiol Green yw cyfeirio at ddarn ar ôl darn eglur a di-amwys o'r beibl sy'n cefnogi ei agweddau. Dyma'r un hen broblem felly, ac mae'n un sy'n gofyn am gryn dipyn o gymnasteg deallusol gan bobl sydd eisiau anwybyddu'r rhannau yma gan barhau i dderbyn y gweddill fel ysgrythur ddwyfol.

Gobeithio bydd y Mardi Gras yn llwyddiant. Mae unrhyw beth sy'n gwylltio Stephen Green yn beth gwych sy'n haeddu cefnogaeth pawb.

Ble mae'r cabledd yn y llun yma?

Mae poster o'r llun uchod, y tu allan i eglwys yn Seland Newydd, wedi'i fandaleiddio gan Babydd twp. Bwriad yr eglwys (sy'n un digon rhyddfrydol yn ôl pob golwg) oedd annog pobl i feddwl yn ddyfnach am eu ffydd. Roedd llawer o Gristnogion yn flin amdano, fodd bynnag, ac fe'i difethwyd gan rhywbeth o'r enw'r Catholic Action Group, mudiad o dan arweinydd rhyw rwdlyn o'r enw Arthur Skinner (nid yw'n hysbys a oes gan y "mudiad" unrhyw aelodau eraill) . Fe ddywedodd Skinner hyn:

"We are traditional Catholics. We don't look for trouble, but watch out if you start this sort of thing."

Bygythiad digon annifyr, rwy'n siwr y cytunech. Mae'n mynnu cael tawelu pawb nad ydynt yn cytuno ag ef, a watch out y sawl nad ildient. Am fwli anghynnes. Mae hefyd yn arddangos tuedd bur gyffredin ymysg llawer o Gristnogion, sef persecution complex a'r dyhead i fod yn ferthyr:

"I'm guilty. If they want to arrest me, be my guest. If it comes to that, I believe in being persecuted for my faith."

Fel sy'n digwydd yn aml, felly, yn absenoldeb unrhyw erledigaeth go iawn mae'n rhaid ei ddyfeisio. Dyma pam mae ffyliaid fel Skinner yn ystyried peidio rhoi'r hawl iddo ef ormesu eraill yn enghraifft o ormes ynddo'i hun yn ei erbyn ef. Dyna'r math o feddylfryd rhyfeddol y mae crefydd yn gallu'i feithrin.

Mae achosion fel hyn yn digwydd yn aml iawn. Yn wir, yn dilyn ymgais flaenorol gan yr un eglwys yn union i beri i bobl fogail-syllu, cafodd poster arall o'u heiddo ei ddifetha yn 2009  Gweler hwnnw isod:



Rwy'n hoff iawn o gableddu ("victimless crime", wedi'r cyfan) ac rwy'n chwyrn o blaid yr hawl i wneud hynny, felly mewn ffordd mae'r cwestiwn sydd gennyf yn amherthnasol. Ond yr hyn sydd wedi fy nharo am yr achos diweddaraf yw nad wyf, ar ôl crafu pen gwirioneddol, yn gallu deall beth sydd mor gableddus am y llun (hynny yw, yr un ar dop y cofnod hwn). Ydyn nhw'n gwadu bod Mair wedi bod yn feichiog ar rhyw bwynt? Ac y byddai darganfod y ffaith wedi bod yn ychydig o sioc iddi ar y dechrau? Ni welaf unrhyw beth yma sy'n mynd yn groes i athrawiaeth Babyddol. Y cyfan sydd yma yw bod rhywun nad yw'n Babydd wedi meiddio portreadu Mair mewn modd mymryn yn wahanol ond digon di-niwed. Yn anffodus i'r Pabyddion yma, nid eu heiddo personol hwy yw'r cysyniad a'r ddelwedd boblogaidd o'r cymeriad mytholegol yma. Hyd yn oed petai'r portread yn un gwirioneddol ymfflamychol, nid oes gan unrhyw un yr hawl i beidio cael eu hypsétio.

Mae'r ymateb yn rhyfeddach fyth o ystyried mai Pabyddion sydd wedi'u gwylltio fwyaf. Mae nhw wrth eu boddau'n rhoi delweddau kitsch hyll o'r Forwyn Fair ym mhobman. Os oes unrhyw un yn euog o ddi-brisio delwedd Mair, ar lefel esthetig o leiaf, yna Pabyddion eu hunain yw'r rheiny.

Mae crefydd yn od. Ac ydyn mae'r lluniau'n eithaf doniol.

Diwrnod Cabledd Rhyngwladol

Ddoe oedd y diwrnod y daeth y byd i gyd at ei gilydd yn llon er mwyn dathlu a gwerthfawrogi cabledd. Ni chefais gyfle i flogio ddoe yn anffodus, felly dyma gyfle, ddiwrnod yn hwyr, i ddymuno Dydd Cabledd hapus iawn i chi gyd. Fe ddathlais i drwy wisgo un o'm hoff grysau-t. Nid bod hwnnw'n eithriadol o bryfoclyd ar strydoedd Caernarfon, ond dyna ni.

Dim ond yn 2009 y dechreuodd y digwyddiad blynyddol yma, a hynny er mwyn coffáu dyddiad cyhoeddi'r cartwnau hynny o'r proffwyd Mwhamed yn Nenmarc a achosodd gymaint o strach rhyngwladol yn 2005. Fel mae'n digwydd, roedd safon y cartwnau hynny'n ddigon sâl ac nid oeddent yn eithriadol o glyfar na doniol. Ond cyd-destun yw popeth, ac oherwydd yr ymateb gwallgof a gafwyd iddynt, maent wedi magu pwysigrwydd ac arwyddocâd llawer iawn yn fwy na phetaent wedi cael eu hanwybyddu. Dyna pam mae'n werth arddangos detholiad ohonynt yma: nid oherwydd eu bod yn arbennig o dda, ond oherwydd yr egwyddor na ddylai unrhyw un feiddio ceisio atal hawl unrhyw un arall i'w cyhoeddi.




Ac fel bonws bach (ac er mwyn cael mymryn o gydbwysedd), dyma rywbeth gwahanol (a gwell) i chi ei fwynhau: Jesus Dress Up.